1. Hırsızlık Suçu Nedir?

Hırsızlık suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) 141. maddesinde düzenlenen, zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır bir malı kendisine veya başkasına yarar sağlamak maksadıyla bulunduğu yerden alma eylemidir. Hırsızlık, mal varlığına karşı işlenen suçların en yaygın olanıdır.

TCK m.141/1: "Zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır bir malı, kendisine veya başkasına bir yarar sağlamak maksadıyla bulunduğu yerden alan kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir."

Hırsızlık suçunun unsurları:

• Taşınır mal: Suçun konusu taşınır bir mal olmalıdır. Taşınmaz mallar (arsa, bina) hırsızlığın konusu olamaz.
• Başkasına ait olma: Mal, failden başka birine ait olmalıdır. Kendi malını alma hırsızlık değildir.
• Zilyedin rızası olmama: Mal, zilyedin (malı elinde bulunduranın) rızası olmadan alınmalıdır.
• Yarar sağlama maksadı: Fail, kendisine veya başkasına yarar sağlamak amacıyla hareket etmelidir.
• Bulunduğu yerden alma: Malın fiziken bulunduğu yerden alınması gerekmektedir.

Hırsızlık suçu, kasten işlenen bir suçtur. Taksirle hırsızlık mümkün değildir. Failin, malın başkasına ait olduğunu bilmesi ve bilerek alması gerekmektedir.

2. Basit Hırsızlık (TCK 141)

TCK m.141'de düzenlenen basit hırsızlığın cezası 1 yıl - 3 yıl hapis cezasıdır.

Basit hırsızlık, nitelikli hırsızlık hallerinin bulunmadığı durumlarda söz konusu olur. Açıkta bırakılan bir malın alınması, marketten ürün çalınması, park halindeki bisikletin alınması gibi durumlar basit hırsızlık kapsamındadır.

Paydaş veya elbirliği maliki olma (TCK 144): Hırsızlık suçunun, malın bir kısmı üzerinde hakkı olan paydaş veya elbirliği maliki tarafından işlenmesi halinde şikayet üzerine ceza yarı oranında indirilir.

Hukuki ilişkiye dayanan alacak (TCK 144/2): Suçun, elde edilmesi gereken bir alacağın tahsili amacıyla işlenmesi halinde şikayet üzerine ceza yarı oranında indirilir.

3. Nitelikli Hırsızlık (TCK 142)

TCK m.142'de sayılan nitelikli hallerde ceza ağırlaştırılır: 3 yıl - 7 yıl hapis

Nitelikli hırsızlık halleri:

• (a) Kime ait olursa olsun kamu kurum ve kuruluşlarında veya ibadete ayrılmış yerlerde bulunan ya da kamu yararına veya hizmetine tahsis edilen eşya hakkında
• (b) Herkesin girebileceği bir yerde bırakılmakla birlikte kilitlenmek suretiyle muhafaza altına alınan eşya hakkında: Kilitli bisiklet, araba bagajı
• (c) Halkın yararlanmasına sunulmuş ulaşım aracı içinde veya bunların bekleme ve durak yerlerinde bulunan eşya hakkında
• (d) Bir afet veya genel bir felaketin meydana getirebileceği zararları önlemek veya hafifletmek maksadıyla hazırlanan eşya hakkında
• (e) Adet veya tahsis veya kullanımları gereği açıkta bırakılmış eşya hakkında: Tarla ürünleri, hayvanlar
• (f) Bir bina veya eklentileri içinde muhafaza altına alınmış eşya hakkında: Eve girerek hırsızlık

Daha ağır nitelikli haller (TCK m.142/2):

• Kişinin malını koruyamayacak durumda olmasından veya ölmesinden yararlanarak
• Elde veya üstte taşınan eşyayı çekip almak suretiyle ya da özel beceri ile (yankesicilik)
• Doğal afet veya toplumsal olaylar sırasında
• Haksız yere elde bulundurulan veya taklit anahtarla ya da diğer bir aletle kilit açmak suretiyle
• Bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle
• Tanınmamak için tedbir alarak veya yetkisi olmadığı halde resmi sıfat takınarak
• Büyük veya küçükbaş hayvan hakkında
• Herkesin girebileceği bir yerde bırakılan aracın içinden veya üstünden

Bu hallerde ceza: 5 yıl - 10 yıl hapis

4. Gece Vakti İşlenen Hırsızlık (TCK 143)

TCK m.143 uyarınca hırsızlık suçunun gece vakti işlenmesi halinde ceza yarı oranında artırılır. Gece vakti, güneşin batmasından bir saat sonra başlayan ve doğmasından bir saat önce sona eren süreyi ifade eder (TCK m.6/1-e).

Gece vakti artırımı hem basit hem nitelikli hırsızlık için uygulanır. Örneğin basit hırsızlık gece işlenirse: 1,5 yıl - 4,5 yıl hapis.

5. Malın Değerinin Azlığı (TCK 145)

TCK m.145 uyarınca, hırsızlık suçunun konusunu oluşturan malın değerinin azlığı nedeniyle verilecek ceza indirilebilir veya ceza vermekten vazgeçilebilir. Bu düzenleme, değeri çok düşük malların (örneğin bir ekmek, bir şişe su) çalınması halinde orantılılık ilkesini sağlar.

Yargıtay, malın değerinin azlığının tespitinde suç tarihindeki piyasa değerini esas almakta ve her somut olayda ayrıca değerlendirme yapmaktadır. Kesin bir parasal sınır belirlenmemiştir.

6. Etkin Pişmanlık (TCK 168)

Hırsızlık suçunda etkin pişmanlık hükümleri uygulanabilir:

Etkin pişmanlıktan yararlanabilmek için zararın tamamen giderilmesi (malın aynen iadesi veya bedelinin ödenmesi) gerekmektedir. Kısmi iade halinde etkin pişmanlık uygulanmaz; ancak hakim takdir yetkisini kullanabilir.

7. Kullanma Hırsızlığı (TCK 146)

TCK m.146 uyarınca, hırsızlık suçunun geçici bir süre kullanıp iade etmek üzere işlenmesi halinde şikayet üzerine ceza yarı oranına kadar indirilir. Ancak malın suç işlemek için kullanılması halinde bu hüküm uygulanmaz.

Kullanma hırsızlığı örneği: başkasının bisikletini alıp kısa süre kullandıktan sonra geri bırakma, arabanın anahtarını bulup kısa bir tur atıp geri getirme.

8. Hırsızlık ile Yağma (Gasp) Farkı

Hırsızlık ve yağma (gasp) farklı suçlardır:

Hırsızlık sırasında mağdur fark eder ve fail cebir veya tehdit kullanırsa suç yağmaya (gasp) dönüşür (TCK m.149/1-a). Bu ayrım, ceza miktarını ciddi şekilde artırır.

9. Ceza Miktarları Tablosu

10. Yargıtay Kararları

Yargıtay 2. Ceza Dairesi'nin yerleşik içtihadına göre, hırsızlık suçunun bir bina veya eklentileri içinde işlenmesi halinde TCK m.142/1-f kapsamında nitelikli hırsızlık oluşur. Binanın kapısının açık olması bu nitelendirmeyi değiştirmez.

Yargıtay 13. Ceza Dairesi, mağdurun fark etmesiyle hırsızlık suçunun teşebbüs aşamasında kalıp kalmadığının, failin malı fiili hakimiyetine geçirip geçirmediğine göre belirlenmesi gerektiğini vurgulamıştır.

Yargıtay, market hırsızlığında güvenlik kamerası görüntülerinin yeterli delil niteliğinde olduğunu ve malın değerinin azlığı halinde TCK m.145 uygulanabileceğini kabul etmiştir.

11. Sıkça Sorulan Sorular

İlgili Makaleler: Dolandırıcılık Suçu | Sanık Hakları | HAGB