Boşanma Davası Rehberi 2026

Kısa cevap: Boşanma davası; zina (TMK md. 161), hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış (md. 162), suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (md. 163), terk (md. 164), akıl hastalığı (md. 165) ve evlilik birliğinin sarsılması (md. 166) sebeplerine dayanabilir. Evlilik en az bir yıl sürmüşse eşler anlaşmalı boşanabilir (md. 166/3). Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya son altı aydır birlikte oturulan yer mahkemesidir (md. 168).

Boşanma sebepleri

• Zina (md. 161): Dava hakkı, sebebin öğrenilmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde eylemin üzerinden beş yıl geçmekle düşer; affeden tarafın dava hakkı yoktur.
• Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış (md. 162): Aynı altı ay ve beş yıllık süreler uygulanır.
• Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (md. 163): Birlikte yaşamanın diğer eşten beklenememesi şartıyla her zaman dava açılabilir.
• Terk (md. 164): Ayrılığın en az altı ay sürmesi, devam etmesi ve hâkim veya noter ihtarının sonuçsuz kalması aranır; ihtarda iki ay süre verilir.
• Akıl hastalığı (md. 165): Hastalığın geçmesine olanak bulunmadığı resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilmelidir.
• Evlilik birliğinin sarsılması (md. 166): Ortak hayatın sürdürülmesi beklenemeyecek derecede temelinden sarsılma.

Anlaşmalı boşanma

Evlilik en az bir yıl sürmüşse eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Hâkim tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmeli ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hakkında kabul edilen düzenlemeyi uygun bulmalıdır; gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir (md. 166/3). Boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılan davanın reddi ve bu kararın kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmesi hâlinde ortak hayat yeniden kurulamamışsa evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır (md. 166/4).

Yetkili mahkeme ve geçici önlemler

Boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir (md. 168). Dava açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri re'sen alır (md. 169).

Nafaka ve tazminat

• Yoksulluk nafakası: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla, diğer taraftan mali gücü oranında süresiz nafaka isteyebilir (md. 175).
• İştirak nafakası: Velayet kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır (md. 182).
• Ödeme biçimi: Maddi tazminat ve yoksulluk nafakası toptan veya irat biçiminde ödenebilir; manevi tazminat irat biçiminde ödenemez (md. 176).
• Zamanaşımı: Evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (md. 178).

Velayet ve kişisel ilişki

Mahkeme boşanmaya karar verirken, olanak bulundukça ana ve babayı dinledikten sonra ana ve babanın haklarını ve çocukla kişisel ilişkilerini düzenler; kişisel ilişkide çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlak bakımından yararları esas tutulur (md. 182). Boşanmada velayet, çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir (md. 336/3). Ana ve babadan her biri, velayeti altında bulunmayan çocukla uygun kişisel ilişki kurulmasını isteyebilir (md. 323).

Mal rejimi ve soyadı

Eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanması asıldır (md. 202); her eş veya mirasçıları diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi olur (md. 236). Boşanan kadın evlenmeden önceki soyadını yeniden alır; kocasının soyadını kullanmakta menfaati bulunduğunu ve bunun kocaya zarar vermeyeceğini ispatlarsa hâkimden izin isteyebilir (md. 173).

Sıkça sorulan sorular